Paratiroid Hiperplazisi
- Paratiroid Hiperplazisi Nedir?
- Paratiroid Tümörleri
- İyi Huylu (Selim) Paratiroid Tümörleri
- Kötü Huylu (Malign) Paratiroid Tümörleri
- Paratiroid Hiperplazisinin Böbrek Hastalıkları İle İlgisi Var Mı?
- Paratiroid Hiperplazisi Ameliyatı Nedir, Nasıl Yapılır?
- Paratiroid Adenom Ameliyatı Nedir, Nasıl Yapılır?
- Paratiroid Ameliyatları Sonrası Nelere Dikkat Etmek Gerekir?
Paratiroid Hiperplazisi Nedir?
İyi huylu ya da kötü huylu paratiroit tümörlerinde hastalık sıklıkla tek paratiroid bezini tutar. Diğer üç bez sağlıklıdır. Hiperplazide ise, hastalık dört bezi birden tutar. Bu durumun bir artısı, bir de eksisi vardır.
Paratiroid hiperplazisinin artısı: Her ne kadar görünüm tümör gibi olsa da, aslında ortada bir tümör yoktur. Sadece bezdeki hücre sayısında artış vardır.
Paratiroid hiperplazisinin eksisi: Hastalık bir bezde değil, tüm paratiroid bezlerindedri. Bu nedenle cerrahın, ameliyatta tüm bezleri bulması (ki bu zordur) ve paratiroid bezlerinin üçünü de çıkartması gerekir.
Paratiroid Tümörleri
Bir dokudan kaynaklanan, kitle yapan oluşumlara tümör adı verilir. Tümörlerin iyi huylu (selim) ve kötü huylu (malign) olmak üzere iki tipi vardır.
Tümörler bazen gözle görülemeyecek kadar küçük olabilirken, bazen de çevresindeki organları itip, bulunduğu yerden dışarıya doğru çıkıntı yapacak kadar büyük olabilirler.
Paratiroid tümörleri ise genellikle birkaç santimi geçmezler ve boyun bölgesindeki kasların arasında sıkışıp kaldıklarından sıklıkla gözle görülmezler. Hatta elle yapılan muayenede bile nadiren tespit edilirler.
İyi Huylu (Selim) Paratiroid Tümörleri
İyi huylu paratiroid tümörlerinin diğer adı adenomdur. Paratiroid tümörlerinin % 95’i iyi huyludur. Yani kanser değildir. Bunlar, adından da anlaşılacağı gibi çevre dokulara yayılım yapmayan, kendi kapsülünün dışına asla çıkmayan, kan ya da lenf damarları yoluyla vücudun başka yerlerine yayılmayan tümörlerdir.
Kötü Huylu (Malign) Paratiroid Tümörleri
Kötü huylu paratiroid tümörlerinin diğer adı paratiroid kanseridir. Oldukça ender görülürler. Paratiroidte bir kitle saptandığında bunun kötü huylu (malign) olma olasılığı % 5’i geçmez.
Kötü huylu paratiroid tümörlerinin diğer organlara ait kötü huylu tümörlerden farkı, hastanın hayatını tümörün kendisinin değil, tümöre bağlı olarak gelişen yüksek kalsiyum düzeylerinin tehdit etmesidir. Kötü huylu tümörlerde kanda kalsiyum düzeyleri çok yükselir. Bu kalp kasında kasılma bozukluklarına sebep olarak ani kalp durmasına neden olabilir.
Paratiroid Hiperplazisinin Böbrek Hastalıkları İle İlgisi Var Mı?
Paratiroid hiperplazisinin böbrek hastalıkları ile çok ciddi düzeyde ilgisi vardır. Kronik böbrek yetmezliği paratiroid hiperplazilerinin en sık nedenidir. Bu hastalar sıklıkla diyalize girer. Diyalize girme süresi uzadıkça da hastanın paratiroid bezlerinin hiperplaziye uğrama olasılığı o kadar artar. Bunun nedeni açık değildir. Ancak “böbreğin kalsiyum tutma ve fosforu vücuttan atma” şeklinde özetlenebilecek doğal fonksiyonunun bozulmuş olması temel etkendir.
Paratiroid Hiperplazisi Ameliyatı Nedir, Nasıl Yapılır?
Paratiroid Hiperplazisi Ameliyatında, boynun ön bölümüne 3-4 cmlik bir kesi yapılır. Cerrahın işi adenom ameliyatından daha güçtür. Zira adenom ameliyatında sadece bir adet bez hastadır, cerrahın onu bulup çıkartması yeterlidir.
Hiperplazide ise, cerrah dört bezi de bulmak zorundadır. Üstelik hiperplaziyle büyüyen bezler yer değiştirdiği için cerrah sıklıkla hiperplazik olan paratiroidleri doğal yerlerinde bulamaz. Adeta samanlıkta iğne aramak zorunda kalır!
Paratiroid Adenom Ameliyatı Nedir, Nasıl Yapılır?
Paratiroid adenomu, paratiroid bezinin iyi huylu (selim) tümörüdür. Ameliyat öncesi yapılan, ultrasonografi, sintigrafi, vb. gibi radyolojik testlerde adenomun yeri tespit edilmişse, cerrahın da hastanın da işi göreceli olarak daha kolaydır.
Boynun ön bölgesinde 3-4 cm’lik bir kesi yapılır. Ameliyat öncesi tespit edilen yerdeki adenom bulunarak çıkarılır. Hem ameliyat, hem de hastanın iyileşme süresi kısadır.
Ameliyat öncesi yapılan radyolojik testlerde adenomun yeri tespit edilememesi cerrahın işini zorlaştırır. Bazen milimetrik boyutlarda olabilen adenomu bulmak için ince ve sabırla çalışmak gerekir. Bazen de, boyunda yapılan kesinin genişletilmesi gerekir. Adenomların, ameliyat öncesi yeri tespit edilememiş de olsa, deneyimli cerrahların elinden genelde kurtulamazlar. Ancak adenomun bulunamama olasılığı da her zaman vardır.
Paratiroid Ameliyatları Sonrası Nelere Dikkat Etmek Gerekir?
Her türlü paratiroid ameliyatından sonra (kötü huylu tümör, adenom, hiperplazi) bir miktar kalsiyum düşüklüğü şikayetleri (ellerde, dudaklarda uyuşma, karıncalanma) görülür. Bu şikayetlerin düzeyi, ameliyat öncesi dönemde kandaki kalsiyumun yüksekliğine ve bunun süresine bağlı olarak değişir. Ancak sıklıkla tüm şikayetler birkaç gün içinde azalarak kaybolur.